Zirkonyum temel bilgileri
- Sembol
- Zr
- Atom numarası
- 40
- Atom kütlesi
- 91,224 u
- Kategori
- Geçiş metali
- Periyot
- 5
- Grup
- 4
- Erime noktası
- 1855 °C (3.371 °F · 2.128,15 K)
- Kaynama noktası
- 4409 °C (7.968,2 °F · 4.682,15 K)
- Yoğunluk
- 6,52 g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Kr] 4d² 5s²
Zirkonyum, gümüşümsü-gri renkli, son derece korozyona dayanıklı bir geçiş metalidir; bu dayanıklılığı sayesinde en zorlu kimyasal ortamlarda bile kullanılabilir.
Doğal zirkon mineralinden elde edilir ve nükleer sanayiden mücevherata kadar geniş bir kullanım yelpazesine sahiptir.
Nükleer reaktörlerin görünmez kahramanı
Zirkonyum, nötronları çok az soğurma özelliği sayesinde nükleer reaktör yakıt çubuklarının kaplama malzemesi olarak neredeyse ideal bir seçimdir -- bu özellik, reaktördeki zincirleme tepkimeyi gereksiz yere engellemeden yakıtı korumasını sağlar.
Ayrıca yüksek sıcaklıkta su ile temas ettiğinde bile korozyona karşı olağanüstü dirençli olması, onu bu kritik güvenlik uygulaması için vazgeçilmez kılar.
Elmasın ucuz ama gerçek rakibi: zirkonya
Kübik zirkonya (zirkonyum dioksit kristalleri), optik olarak elmasa çarpıcı biçimde benzeyen, ancak çok daha uygun fiyatlı bir sentetik taştır -- kırılma indisi elmasa yakın olduğu için benzer parıltı verir.
Doğal zirkon mineraliyle karıştırılmamalıdır: zirkon farklı bir kristal yapıya sahip doğal bir mineralken, kübik zirkonya laboratuvarda üretilen tamamen sentetik bir malzemedir.
Zirkonyum nerelerde kullanılır?
- Nükleer reaktör yakıt çubuklarının kaplamasında
- Kimyasal işleme ekipmanlarında korozyona dayanıklı parçalarda
- Zirkonya (kübik zirkonyum oksit) mücevherlerinde elmas benzeri taş olarak
- Diş implantları ve seramik protezlerde
Zirkonyum tarih çizelgesi
Klaproth'un tanımlaması
Martin Heinrich Klaproth, zirkon mineralinde yeni bir element olduğunu tespit etti.
Saf metalin izolasyonu
Anton Eduard van Arkel ve Jan Hendrik de Boer'in geliştirdiği yöntemle yüksek saflıkta zirkonyum metali üretilebildi.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön