Skandiyum temel bilgileri
- Sembol
- Sc
- Atom numarası
- 21
- Atom kütlesi
- 44,956 u
- Kategori
- Geçiş metali
- Periyot
- 4
- Grup
- 3
- Erime noktası
- 1541 °C (2.805,8 °F · 1.814,15 K)
- Kaynama noktası
- 2836 °C (5.136,8 °F · 3.109,15 K)
- Yoğunluk
- 2,985 g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Ar] 3d¹ 4s²
Skandiyum, hafif ve yumuşak bir geçiş metalidir; nadir toprak elementleriyle benzer kimyasal özellikler gösterse de aslında onlardan ayrı bir grupta yer alır.
Dünya kabuğunda nispeten nadir bulunur ve genellikle diğer nadir toprak minerallerinin yan ürünü olarak elde edilir.
Mendeleyev'in önceden tahmin ettiği element
Dmitri Mendeleyev, 1869'da periyodik tabloyu oluştururken bazı boşluklar bıraktı ve henüz keşfedilmemiş elementlerin özelliklerini önceden tahmin etti. Bor'un altındaki boşluğa geçici olarak 'eka-bor' adını verdi.
1879'da skandiyum keşfedildiğinde, gözlemlenen özelliklerinin Mendeleyev'in tahminleriyle şaşırtıcı derecede örtüştüğü görüldü -- bu, periyodik tablonun sadece bir sınıflandırma değil, gerçek bir öngörü aracı olduğunun güçlü bir kanıtıydı.
Az bulunur ama 'nadir toprak' değildir
Skandiyum, kimyasal davranışı nadir toprak elementlerine (lantanitlere) çok benzediği için genellikle onlarla birlikte anılır, ancak teknik olarak bir geçiş metalidir ve ayrı bir grupta sınıflandırılır.
Yer kabuğunda aslında kurşun veya kalaydan daha bol bulunur, ama yoğun cevher yatakları oluşturmadığı için ekonomik olarak çıkarılması zordur.
Skandiyum nerelerde kullanılır?
- Alüminyum-skandiyum alaşımlarında (havacılık, bisiklet çerçevesi, beyzbol sopası)
- Yüksek yoğunluklu deşarj lambalarında (stadyum aydınlatması)
- Katı oksit yakıt hücrelerinde elektrolit katkısı
- Nadir radyoaktif izleyici uygulamalarında
Skandiyum tarih çizelgesi
Mendeleyev'in tahmini
Mendeleyev, periyodik tablosunda henüz keşfedilmemiş bir elementin ('eka-bor') özelliklerini önceden tarif etti.
Nilson'un keşfi
Lars Fredrik Nilson, skandiyumu keşfetti ve özelliklerinin Mendeleyev'in tahminleriyle örtüştüğünü doğruladı.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön