Titanyum temel bilgileri
- Sembol
- Ti
- Atom numarası
- 22
- Atom kütlesi
- 47,867 u
- Kategori
- Geçiş metali
- Periyot
- 4
- Grup
- 4
- Erime noktası
- 1668 °C (3.034,4 °F · 1.941,15 K)
- Kaynama noktası
- 3287 °C (5.948,6 °F · 3.560,15 K)
- Yoğunluk
- 4,506 g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Ar] 3d² 4s²
Titanyum, çeliğe yakın dayanıklılıkta olmasına rağmen çok daha hafif olan, aynı zamanda son derece korozyona dayanıklı bir metaldir.
Vücut dokularıyla uyumlu (biyouyumlu) olması sayesinde tıbbi implantlarda güvenle kullanılabilen az sayıdaki metalden biridir.
Kemikle kaynaşma: osseointegrasyon
Titanyum implantların vücutta bu kadar başarılı olmasının nedeni sadece 'reddedilmemesi' değil -- kemik dokusunun titanyum yüzeyle gerçek anlamda kaynaşabilmesidir. Bu olguya osseointegrasyon denir ve 1950'lerde İsveçli araştırmacı Per-Ingvar Brånemark tarafından tesadüfen keşfedildi.
Bu özellik sayesinde diş implantları, kalça ve diz protezleri onlarca yıl vücutta sorunsuz kalabilir.
Havacılıkta neden vazgeçilmez?
Titanyum, çeliğe yakın mukavemette olup yaklaşık %45 daha hafiftir -- bu güç/ağırlık oranı, havacılık mühendisliğinde son derece değerlidir. Soğuk Savaş döneminde geliştirilen SR-71 Blackbird casus uçağının gövdesinin büyük kısmı, sürtünmeden kaynaklanan aşırı ısıya dayanabilmesi için titanyumdan yapılmıştı.
Modern yolcu uçaklarında da motor parçaları ve iniş takımları gibi yüksek gerilim altındaki bileşenlerde titanyum alaşımları tercih edilir.
Titanyum dioksit: görünmez ama her yerde
Metalik titanyumdan çok daha yaygın olarak karşılaşılan biçimi, beyaz pigment titanyum dioksittir (TiO₂). Bu bileşik, ışığı olağanüstü verimli biçimde yansıttığı için boyalardan kağıda, plastikten diş macununa kadar sayısız üründe 'parlak beyaz' rengin kaynağıdır.
Güneş kremlerinde de UV ışınlarını fiziksel olarak yansıtan bir bariyer görevi görür.
Titanyum nerelerde kullanılır?
- Uçak ve uzay aracı yapısal parçalarında (hafif + yüksek mukavemet)
- Diş ve kalça protezlerinde (vücutla biyouyumlu)
- Titanyum dioksit beyaz pigment (boya, güneş kremi, diş macunu)
- Yüksek performanslı spor ekipmanlarında (bisiklet, golf sopası)
Titanyum tarih çizelgesi
William Gregor'un keşfi
İngiliz din adamı ve amatör jeolog Gregor, bir mineral örneğinde yeni bir elementin izlerini buldu.
İlk saf metal üretimi
Matthew A. Hunter, %99,9 saflıkta ilk metalik titanyum örneğini üretti.
Osseointegrasyonun keşfi
Per-Ingvar Brånemark, titanyumun kemikle kaynaşabildiğini tesadüfen keşfederek modern implant tıbbının önünü açtı.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön