Yüzde nedir?
Yüzde (%), bir bütünün yüzde birim (1/100) cinsinden ifade edilmiş parçasıdır — %P, P/100 ondalık kesrine eşittir. Örneğin %25, 25/100 = 0,25 demektir. Bir X sayısının %P'si, Y = (P/100) × X formülüyle hesaplanır.
Üç temel yüzde sorusu
Yüzde problemlerinin neredeyse tamamı aynı formülün (Y = (P/100) × X) üç farklı bilinmeyeninden birini çözmeye indirgenir: "X'in %P'si kaçtır?" (Y bilinmiyor), "Y, X'in yüzde kaçıdır?" (P bilinmiyor), "Y, X'in %P'siyse X kaçtır?" (X bilinmiyor). Bu araçta hangisini bilmediğini seçip diğer ikisini girmen yeterli.
Yüzde artış/azalış (yüzde değişim)
Bir değerin zamanla ne kadar değiştiğini yüzde olarak ifade etmek için farklı bir formül kullanılır: Değişim% = ((Yeni − Eski) / Eski) × 100. Sonuç pozitifse bu bir artışı, negatifse bir azalışı gösterir. Zam oranı, indirim oranı, enflasyon oranı gibi hesaplamalar bu formülle yapılır — dikkat: yüzde puandaki değişim (örn. %10'dan %15'e çıkış "5 puan"dır) ile yüzde değişim (bu örnekte %50'lik bir artış) birbirinden farklıdır.
Yaygın kullanım örnekleri
İndirim hesaplama (bir ürünün %X indirimli fiyatı), KDV/vergi ekleme, zam/enflasyon oranı hesaplama, bir sınavda doğru cevapların yüzdesi, bir bütçenin ne kadarının harcandığı gibi günlük hayattaki sayısız hesaplama, yukarıdaki iki temel formülün bir uygulamasıdır.
Sık Sorulan Sorular
Bir sayının yüzdesini nasıl hesaplarım?
Y = (P/100) × X formülünü kullan. Örneğin 500'ün %18'ini bulmak için (18/100) × 500 = 90 işlemini yap. Bu araçta yüzde ve sayıyı girip 'Sonuç'u seçmen yeterli.
Bir sayı diğerinin yüzde kaçıdır?
P = (Y/X) × 100 formülü kullanılır. Örneğin 90, 500'ün yüzde kaçıdır sorusunun cevabı (90/500) × 100 = %18'dir.
Yüzde artış/azalış nasıl hesaplanır?
Değişim% = ((Yeni − Eski) / Eski) × 100 formülü kullanılır. Sonuç pozitifse artışı, negatifse azalışı gösterir. Örneğin 1200'den 1500'e çıkış, ((1500−1200)/1200) × 100 = %25 artıştır.
Yüzde ile virgüllü sayı (ondalık) arasındaki ilişki nedir?
Bir yüzdeyi ondalık sayıya çevirmek için 100'e bölersin (örn. %18 = 0,18); ondalık sayıyı yüzdeye çevirmek için 100 ile çarparsın (örn. 0,18 = %18).
İlgili araçlar
Oran ve orantı problemlerini çözmek istersen Oran-Orantı Hesaplama aracına bakabilirsin.
Kaynaklar
Yüzde tanımı ve hesaplama formülleri standart ortaokul/lise matematik müfredatına dayanır.