Kompanzasyon formülü
Endüktif yükler (motor, balast, trafo) şebekeden reaktif güç çeker. Bunu yerinde karşılayan kondansatörün gücü Qc = P · (tan φ1 − tan φ2) ile bulunur. Kapasite Qc = 2π·f·C·U² bağıntısından hesaplanır; üçgen bağlı bankta her kondansatör fazlar arası gerilimi gördüğü için yıldız bağlantıya göre üç kat küçük kapasite yeter.
Kompanzasyon katsayı tablosu
Aktif gücü (kW) tablodaki katsayıyla çarpınca gereken kVAr bulunur.
| Mevcut cos φ1 | Hedef 0,9 | Hedef 0,95 | Hedef 0,98 | Hedef 1 |
|---|---|---|---|---|
| 0,6 | 0,849 | 1,005 | 1,13 | 1,333 |
| 0,65 | 0,685 | 0,84 | 0,966 | 1,169 |
| 0,7 | 0,536 | 0,692 | 0,817 | 1,02 |
| 0,75 | 0,398 | 0,553 | 0,679 | 0,882 |
| 0,8 | 0,266 | 0,421 | 0,547 | 0,75 |
| 0,85 | 0,135 | 0,291 | 0,417 | 0,62 |
| 0,9 | 0 | 0,156 | 0,281 | 0,484 |
Uygulamada dikkat edilecekler
Türkiye'de tüketicinin çekebileceği reaktif enerji oranları EPDK düzenlemeleriyle belirlenir ve aşıldığında ayrıca bedel ödenir; güncel sınırları dağıtım şirketinizden öğrenin. Harmonikli yüklerin (sürücüler, UPS, LED sürücüler) bulunduğu tesislerde kondansatörler rezonansa girebilir; bu durumda harmonik filtreli (reaktörlü) kompanzasyon gerekir. Kompanzasyon panosu yetkili elektrik mühendisi tarafından projelendirilmelidir.
Kaynaklar ve doğrulama
Bağıntılar: Qc = P(tan φ1 − tan φ2), Q = 2π·f·C·U². Hesaplar testte doğrulanır (100 kW, 0,8 → 0,95: 42,13 kVAr; 1 kVAr, 230 V, 50 Hz: 60,2 µF).
Sık sorulan sorular
Kompanzasyon kVAr nasıl hesaplanır?
Qc (kVAr) = P (kW) × (tan φ1 − tan φ2). Örneğin 100 kW yükü 0,8'den 0,95'e çıkarmak için yaklaşık 42,1 kVAr.
1 kVAr kaç µF?
Gerilime bağlıdır: 230 V, 50 Hz'de yaklaşık 60,2 µF; 400 V'ta yaklaşık 19,9 µF.
Güç faktörü 1 yapılmalı mı?
Genellikle hayır. 1'e çok yakın hedefler aşırı kompanzasyon (kapasitif yük) riskini artırır; hedef değer düzenlemeye ve tesis yapısına göre seçilir.