Kadmiyum temel bilgileri
- Sembol
- Cd
- Atom numarası
- 48
- Atom kütlesi
- 112,414 u
- Kategori
- Geçiş metali
- Periyot
- 5
- Grup
- 12
- Erime noktası
- 321,07 °C (609,9 °F · 594,22 K)
- Kaynama noktası
- 767 °C (1.412,6 °F · 1.040,15 K)
- Yoğunluk
- 8,65 g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Kr] 4d¹⁰ 5s²
Kadmiyum, yumuşak, gümüşümsü-mavi renkli, toksik özellikleri nedeniyle kullanımı giderek kısıtlanan bir geçiş metalidir.
Çinko cevherlerinde eser miktarda bulunur ve genellikle çinko üretiminin bir yan ürünü olarak elde edilir.
Ressamların sevdiği ama tehlikeli sarı
Kadmiyum sülfür bazlı 'kadmiyum sarısı' ve 'kadmiyum kırmızısı' pigmentleri, 19. yüzyıl sonundan itibaren canlı ve kalıcı renkleri sayesinde ressamlar arasında büyük rağbet gördü; Claude Monet ve Henri Matisse gibi sanatçılar bu pigmentleri sıkça kullandı.
Toksisitesi nedeniyle günümüzde bazı ülkelerde kullanımı kısıtlansa da, dayanıklılığı ve renk canlılığı hâlâ bazı sanat malzemesi üreticilerini bu pigmentte ısrar ettiriyor.
Itai-itai hastalığı: bir kirlilik faciası
1912'den itibaren Japonya'nın Toyama bölgesinde, madencilik atıklarıyla kirlenen sulama sularından pirinç tarlalarına geçen kadmiyum, yerel halkı zehirleyerek şiddetli kemik ağrılarıyla seyreden 'itai-itai' (acı acı) hastalığına yol açtı.
Bu olay, ağır metal kirliliğinin gıda zinciri yoluyla insan sağlığını nasıl etkileyebileceğinin en çarpıcı tarihi örneklerinden biri olarak kabul edilir ve günümüzdeki çevresel kadmiyum düzenlemelerinin şekillenmesinde önemli rol oynadı.
Kadmiyum nerelerde kullanılır?
- Nikel-kadmiyum (NiCd) şarj edilebilir pillerde (kullanımı gittikçe azalıyor)
- Kadmiyum sarısı ve kırmızısı gibi sanat pigmentlerinde
- Güneş pillerinde (kadmiyum tellürür ince film hücreleri)
- Metal kaplamacılığında korozyon önleyici olarak (kısıtlı kullanım)
Kadmiyum tarih çizelgesi
Stromeyer'in keşfi
Friedrich Stromeyer, çinko karbonat örneklerinde beklenmedik bir renk değişikliği fark ederek kadmiyumu keşfetti.
İtai-itai hastalığının başlaması
Japonya'da madencilik kaynaklı kadmiyum kirliliği, yerel halkta ciddi kemik hastalıklarına yol açtı.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön