Au

Altın (Au)

Atom numarası 79, atom kütlesi 196,967 u. Geçiş metali.

Altın temel bilgileri

Sembol
Au
Atom numarası
79
Atom kütlesi
196,967 u
Kategori
Geçiş metali
Periyot
6
Grup
11
Erime noktası
1064,18 °C (1.947,5 °F · 1.337,33 K)
Kaynama noktası
2856 °C (5.172,8 °F · 3.129,15 K)
Yoğunluk
19,32 g/cm³
Elektron dizilimi
[Xe] 4f¹⁴ 5d¹⁰ 6s¹

Altın, parlaklığını kaybetmeyen (oksitlenmeyen), son derece dövülebilir ve iletken bir soy metaldir -- bu özellikleri onu binlerce yıldır değerli kılmıştır.

Doğada çoğunlukla saf (element) hâlde bulunan nadir metallerden biridir; bu yüzden antik çağlardan beri doğrudan işlenebilmiştir.

Neden hiç paslanmaz veya kararmaz?

Altın, kimyasal olarak son derece durağan (asal) bir metaldir -- hava, su veya çoğu asitle tepkimeye girmez. Bu özelliği, binlerce yıl önce gömülmüş altın eserlerin bugün hâlâ ilk günkü parlaklığında bulunmasını sağlar.

Altını çözebilen nadir kimyasallardan biri, nitrik asit ve hidroklorik asidin belirli oranda karışımı olan 'kral suyu'dur (aqua regia) -- adını, en dirençli metali bile çözebilmesinden alır.

Olağanüstü dövülebilirlik

Altın, bilinen en dövülebilir metaldir. Bir gram altın, kırılmadan yaklaşık 2 kilometre uzunluğunda ince bir tele çekilebilir.

Aynı şekilde, altın öyle ince varaklar hâlinde dövülebilir ki (yaklaşık 0,0001 milimetre kalınlığa kadar) ışığı hafifçe yeşilimsi bir renkte geçirebilir hâle gelir. Bu özellik, tarihi mimari süslemelerden modern cam kaplamalara kadar birçok alanda kullanılmıştır.

Uzay teknolojisinde altın

Astronotların uzay kıyafeti vizörleri, Güneş'ten gelen yoğun kızılötesi ışınımı ve ısıyı yansıtmak için son derece ince bir altın tabakasıyla kaplanır -- bu kaplama görünürlüğü neredeyse hiç etkilemeden gözleri korur.

Uydu ve uzay araçlarının elektronik bağlantılarında da altın kaplama tercih edilir, çünkü uzayın aşırı sıcaklık değişimlerinde bile oksitlenmeden güvenilir iletkenlik sağlar.

Altın nerelerde kullanılır?

  • Mücevherat ve takı üretimi
  • Elektronik devrelerde korozyona dayanıklı iletken kaplama
  • Yatırım aracı (külçe altın, altın rezervleri)
  • Diş hekimliğinde restoratif malzeme

Altın tarih çizelgesi

  1. İlk işlenen metallerden

    Altın, doğada saf hâlde bulunabildiği için insanlık tarihinin en erken işlenen metallerinden biri oldu.

  2. İlk altın sikkeler

    Lidya Kralı Croesus döneminde, standart ağırlıkta ilk saf altın sikkeler basıldı.

  3. Kaliforniya altına hücumu

    Kaliforniya'da altın bulunması, yüz binlerce kişinin bölgeye akın ettiği tarihi bir göç ve ekonomik dönüşüm dalgası başlattı.

İlgili elementler

Kaynaklar

Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.

← Periyodik tabloya dön