Bakır temel bilgileri
- Sembol
- Cu
- Atom numarası
- 29
- Atom kütlesi
- 63,546 u
- Kategori
- Geçiş metali
- Periyot
- 4
- Grup
- 11
- Erime noktası
- 1084,62 °C (1.984,3 °F · 1.357,77 K)
- Kaynama noktası
- 2562 °C (4.643,6 °F · 2.835,15 K)
- Yoğunluk
- 8,96 g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Ar] 3d¹⁰ 4s¹
Bakır, insanlığın en eski işlediği metallerden biridir -- Bakır Çağı adını ondan alır -- ve mükemmel elektrik iletkenliği sayesinde günümüzde de vazgeçilmezdir.
Kırmızımsı-turuncu rengiyle diğer metallerden kolayca ayırt edilir ve zamanla oksitlenerek karakteristik yeşil bir patina (Özgürlük Anıtı'nın rengi) oluşturur.
Bakteri öldüren bir yüzey
Bakır yüzeyler, üzerine konan birçok bakteri ve virüsü saatler içinde etkisiz hâle getirebilen doğal bir antimikrobiyal özelliğe sahiptir -- bu olguya 'oligodinamik etki' denir. Eski Mısırlılar bile bakırın yara temizliğinde işe yaradığını bilinçsizce fark etmişti.
Bu özellik nedeniyle hastane kapı kolları, korkuluklar ve bazı tıbbi ekipmanlarda paslanmaz çelik yerine bilinçli olarak bakır alaşımları tercih edilmeye başlanmıştır.
Elektrifikasyon çağının temel malzemesi
19. yüzyıl sonunda elektrik dağıtım şebekelerinin kurulmaya başlamasıyla bakır, mükemmel iletkenliği ve nispeten bulunabilirliği sayesinde vazgeçilmez bir malzeme hâline geldi. Thomas Edison'un ilk ticari elektrik şebekeleri büyük ölçüde bakır kablolara dayanıyordu.
Günümüzde de elektrikli araçların motorlarından güneş panellerinin kablolamasına kadar, dünyanın enerji dönüşümünde bakır talebi hızla artmaya devam ediyor.
Özgürlük Anıtı'nın yeşil rengi
Özgürlük Anıtı'nın dış yüzeyi yaklaşık 80 tonluk ince bakır levhalardan yapılmıştır. Başlangıçta parlak kahverengi-turuncu olan yüzey, zamanla havadaki nem ve kirleticilerle tepkimeye girerek 'patina' adı verilen koruyucu bir bakır karbonat tabakası oluşturdu.
Bu yeşil patina yalnızca estetik değil, aynı zamanda altındaki bakırı daha fazla korozyondan koruyan doğal bir kalkan görevi de görür.
Bakır nerelerde kullanılır?
- Elektrik kablolarında (gümüşten sonra en iyi elektrik iletkeni)
- Su tesisatı borularında
- Pirinç (bakır+çinko) ve bronz (bakır+kalay) alaşımlarında
- Elektronik devre kartlarında iletken yollar
Bakır tarih çizelgesi
İlk işlenen metallerden
Bakır, doğada saf hâlde bulunabilmesi sayesinde insanlığın işlediği en eski metallerden biri oldu.
Bakır Çağı
Bakırın yaygın kullanımı, taş aletlerden metal aletlere geçişi simgeleyen bir döneme adını verdi.
Edison'un ampulü ve bakır kablolar
Thomas Edison'un pratik akkor ampulü ve elektrik dağıtım sistemleri, bakır kabloların küresel talebini büyük ölçüde artırdı.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön