Selenyum temel bilgileri
- Sembol
- Se
- Atom numarası
- 34
- Atom kütlesi
- 78,971 u
- Kategori
- Ametal
- Periyot
- 4
- Grup
- 16
- Erime noktası
- 221 °C (429,8 °F · 494,15 K)
- Kaynama noktası
- 685 °C (1.265 °F · 958,15 K)
- Yoğunluk
- 4,81 g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p⁴
Selenyum, ışığa maruz kaldığında elektrik iletkenliği değişen (fotoiletken) ilginç bir özelliğe sahip ametaldir -- bu özellik erken fotokopi makinelerinin çalışma prensibiydi.
İnsan vücudunda küçük miktarlarda gerekli, antioksidan enzimlerin çalışması için önemli bir eser mineraldir.
Dünyanın en yüksek selenyumlu gıdası
Brezilya cevizi, bilinen gıdalar arasında doğal olarak en yüksek selenyum içeriğine sahip olanıdır -- bu, ağaçların kök sisteminin Amazon topraklarındaki selenyumu olağanüstü verimli biçimde toplamasından kaynaklanır.
Sadece birkaç Brezilya cevizi yemek bile günlük önerilen selenyum miktarını karşılayabilir; aşırı tüketim ise selenyum toksisitesine yol açabileceğinden, bu besinin tüketiminde ölçülü olmak önerilir.
Modern fotokopi makinesinin çalışma ilkesi
Selenyumun ışığa maruz kaldığında elektrik iletkenliğinin değişmesi (fotoiletkenlik), 20. yüzyıl ortasında Xerox'un geliştirdiği ilk kuru fotokopi teknolojisinin temelini oluşturdu.
Bir selenyum kaplı silindir, ışıklandırılan alanlarda elektriksel yükünü kaybederken karanlık kalan alanlar (metnin ve görüntülerin olduğu yerler) yükünü korur; bu fark, toner tozunun doğru desende silindire yapışmasını sağlar.
Selenyum nerelerde kullanılır?
- Fotokopi makinelerinde fotoiletken tabaka (tarihsel kullanım)
- Cam üretiminde renk giderici veya kırmızı renklendirici
- Kepek önleyici şampuanlarda (selenyum sülfür)
- Vücutta antioksidan enzimlerin kofaktörü olarak
Selenyum tarih çizelgesi
Berzelius'un keşfi
Jöns Jacob Berzelius, sülfürik asit üretim atığında yeni bir element keşfetti ve ona Ay tanrıçası Selene'nin adını verdi.
Fotoiletkenlik özelliğinin kullanılması
Chester Carlson, selenyumun fotoiletkenlik özelliğini kullanarak elektrofotografi (fotokopi) sürecini icat etti.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön