As

Arsenik (As)

Atom numarası 33, atom kütlesi 74,922 u. Yarı metal (metaloid).

Arsenik temel bilgileri

Sembol
As
Atom numarası
33
Atom kütlesi
74,922 u
Kategori
Yarı metal (metaloid)
Periyot
4
Grup
15
Erime noktası
817 °C (1.502,6 °F · 1.090,15 K) (yüksek basınçta)
Kaynama noktası
614 °C (1.137,2 °F · 887,15 K) (süblimleşme)
Yoğunluk
5,727 g/cm³
Elektron dizilimi
[Ar] 3d¹⁰ 4s² 4p³

Arsenik, tarih boyunca 'zehirlerin kralı' olarak ünlenmiş, oldukça toksik bir yarı metaldir; ancak küçük, kontrollü miktarlarda endüstriyel kullanım alanları da vardır.

Isıtıldığında doğrudan katıdan gaza geçer (süblimleşir) ve karakteristik sarımsak kokusu yayar.

'Zehirlerin kralı' unvanının kaynağı

Arsenik bileşikleri tatsız, kokusuz olması ve o dönemde tespit edilmesinin son derece zor olması nedeniyle yüzyıllarca tercih edilen bir zehir olarak ün kazandı -- özellikle Rönesans İtalyası'nda ve Viktorya dönemi İngilteresi'nde suikastlarla ilişkilendirildi.

1836'da geliştirilen Marsh testi, vücutta çok küçük miktarlardaki arseniği bile tespit edebilen ilk güvenilir yöntem oldu ve bu da arsenik zehirlenmesi vakalarının adli tıpta ortaya çıkarılabilmesini sağladı.

Viktorya dönemi duvar kağıtlarındaki gizli tehlike

19. yüzyılda son derece popüler olan parlak yeşil 'Paris yeşili' ve 'Scheele yeşili' pigmentleri arsenik bileşikleri içeriyordu; bu renkler duvar kağıtlarında, kumaşlarda ve hatta çocuk oyuncaklarında yaygın olarak kullanıldı.

Nemli ortamlarda bu pigmentlerin zehirli gazlar salabildiği zamanla anlaşıldı -- bazı tarihçiler, Napolyon Bonapart'ın sürgündeki evindeki yeşil duvar kağıtlarının onun sağlık sorunlarına katkıda bulunmuş olabileceğini öne sürer.

Arsenik nerelerde kullanılır?

  • Galyum arsenit yarı iletkenlerinde (yüksek hızlı elektronik)
  • Tarihsel olarak pestisit ve haşere ilacında (günümüzde çoğu ülkede yasaklı)
  • Eskiden ahşap koruyucu bileşiklerde
  • Bazı bronz alaşımlarında sertlik artırıcı katkı

Arsenik tarih çizelgesi

  1. Albertus Magnus'un izolasyonu

    Simyacı Albertus Magnus'un saf arseniği izole ettiği düşünülür.

  2. Marsh testinin geliştirilmesi

    James Marsh, vücut dokularında iz miktardaki arseniği tespit edebilen ilk güvenilir kimyasal testi geliştirdi.

İlgili elementler

Kaynaklar

Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.

← Periyodik tabloya dön