Ksenon temel bilgileri
- Sembol
- Xe
- Atom numarası
- 54
- Atom kütlesi
- 131,293 u
- Kategori
- Soy gaz
- Periyot
- 5
- Grup
- 18
- Erime noktası
- -111,75 °C (-169,2 °F · 161,4 K)
- Kaynama noktası
- -108,12 °C (-162,6 °F · 165,03 K)
- Yoğunluk
- 0,005894 (gaz) g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Kr] 4d¹⁰ 5s² 5p⁶
Ksenon, atmosferde son derece eser miktarda bulunan, ağır ve kimyasal olarak nispeten durağan bir soy gazdır.
Diğer soy gazların aksine, belirli koşullar altında bazı bileşikler oluşturabildiği kanıtlanmış az sayıdaki soy gazdan biridir.
Kimyasal olarak 'tembel' ama tıpta güvenilir bir anestetik
Ksenon gazı solunduğunda genel anestezi etkisi yapar; kimyasal olarak vücutla neredeyse hiç tepkimeye girmediği için oldukça güvenli kabul edilir ve hastanın hızlı uyanmasını sağlar.
Yüksek maliyeti nedeniyle geleneksel anestezik gazlar kadar yaygın kullanılmasa da, özellikle kalp ameliyatları gibi hassas prosedürlerde tercih edilmeye başlanmıştır.
Uzayda sessiz ama verimli itki
Ksenon, uzay araçlarında kullanılan iyon itki motorlarının favori yakıtıdır -- gaz iyonlaştırılıp elektrik alanlarla hızlandırılarak çok düşük ama son derece verimli, uzun süreli itki üretir.
NASA'nın Dawn görevi ve Avrupa Uzay Ajansı'nın SMART-1 ay sondası gibi araçlar, ksenon iyon motorları sayesinde geleneksel kimyasal roketlerden çok daha az yakıtla uzun mesafeler kat edebildi.
Ksenon nerelerde kullanılır?
- Genel anestezi uygulamalarında (soy gaz olmasına rağmen)
- Uzay araçlarında iyon itki motorlarının yakıtı olarak
- Otomobil farlarında ksenon/HID aydınlatma
- Fotoğraf flaşlarında ve projeksiyon lambalarında
Ksenon tarih çizelgesi
Ramsay ve Travers'ın keşfi
Sıvı havanın damıtılması sırasında geriye kalan son gaz kalıntısında ksenon keşfedildi.
İlk soy gaz bileşiğinin sentezlenmesi
Neil Bartlett, ksenon heksaflüoroplatinat bileşiğini sentezleyerek soy gazların da bazı koşullarda kimyasal bileşik oluşturabileceğini kanıtladı.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön