İterbiyum temel bilgileri
- Sembol
- Yb
- Atom numarası
- 70
- Atom kütlesi
- 173,045 u
- Kategori
- Lantanit
- Periyot
- 6
- Grup
- Lantanit/Aktinit serisi
- Erime noktası
- 824 °C (1.515,2 °F · 1.097,15 K)
- Kaynama noktası
- 1196 °C (2.184,8 °F · 1.469,15 K)
- Yoğunluk
- 6,90 g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Xe] 4f¹⁴ 6s²
İterbiyum, gümüşümsü-parlak renkli, nispeten yumuşak bir lantanit metalidir.
İsveç'in Ytterby köyünden adını alan dört elementten biridir ve dünyanın en hassas atomik saatlerinin geliştirilmesinde öncü rol oynamaktadır.
Sezyumdan bile daha hassas bir zaman ölçer adayı
İterbiyum atomlarının optik geçiş frekansını kullanan deneysel 'iterbiyum optik kafes saatleri', mevcut sezyum atomik saatlerinden bile daha yüksek kararlılık gösterebiliyor -- bu tür saatler milyarlarca yılda ancak birkaç saniyelik sapma gösterecek kadar hassas.
Bu araştırma, gelecekte uluslararası saniye biriminin tanımının sezyumdan iterbiyum veya benzer bir optik saate kayabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
Yanlışlıkla 'saf' sanılan elementin gerçek yüzü
1878'de Marignac, o zamana kadar tek bir element olduğu düşünülen 'erbiyum'u incelerken, aslında bunun iki farklı elementin karışımı olduğunu fark etti -- bugün bildiğimiz erbiyum ve yeni keşfedilen iterbiyum.
Bu tür 'karışık element' hikâyeleri, 19. yüzyıl lantanit kimyasının ne kadar karmaşık ve yanıltıcı olabileceğinin tipik bir örneğidir -- praseodim/neodim ayrımında da benzer bir süreç yaşanmıştı.
İterbiyum nerelerde kullanılır?
- Deneysel iterbiyum optik kafes atomik saatlerinde
- Paslanmaz çeliğin tane yapısını iyileştirmede
- Bazı lazer sistemlerinde katkı maddesi olarak
- Jeolojik ve sismik gerilme ölçüm cihazlarında
İterbiyum tarih çizelgesi
Marignac'ın keşfi
Jean Charles Galissard de Marignac, 'erbiyum'un aslında iki element içerdiğini fark ederek iterbiyumu ayrıştırdı.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön