Tarihi Ölçü Birimleri

Bizans, Osmanlı ve eski Türk dönemlerinden kalma ölçü birimlerini modern metre ve gram karşılıklarıyla birlikte inceleyin, aralarında ücretsiz dönüşüm yapın.

Bizans'tan Cumhuriyet'e: Türkiye'nin ölçü tarihi

Bugün Türkiye topraklarında kullanılan ölçüler tek bir kaynaktan gelmez; Bizans İmparatorluğu'nun kulaç ve litrasından, Osmanlı'nın arşın ve okkasına, eski Türk boylarının çığından, 1931'de yürürlüğe giren Ölçüler ve Ayarlar Kanunu ile kabul edilen metrik sisteme uzanan kesintisiz bir tarihsel süreklilik vardır.

Bu sayfa, bu üç farklı dönemden kalma ölçü birimlerini bir araya getirir. Her birimin modern SI karşılığını, kısa tarihçesini ve ilgili birimlere dönüşüm araçlarını aşağıdaki bölümlerden bulabilirsiniz.

Tarihi Uzunluk Birimi Çevirici

Arşın, endaze, Bizans ayağı, Bizans kulacı ve çığ arasında, modern metre karşılığıyla birlikte anında dönüşüm yap. (Metre/kilometre gibi tüm modern uzunluk birimleri için uzunluk dönüşümleri sayfasını kullanabilirsin.)

Anlık sonuç

1,47058823529 arşın
1 m = 1,47058823529 arşın

Tarihi Kütle Birimi Çevirici

Okka, dirhem, miskal, batman, Bizans litrası ve Bizans onsu arasında, modern gram karşılığıyla birlikte anında dönüşüm yap. (Kilogram/ton gibi tüm modern kütle birimleri için kütle dönüşümleri sayfasını kullanabilirsin.)

Anlık sonuç

0,0007794566408 okka
1 g = 0,0007794566408 okka

Tarihi Hacim Birimi Çevirici

Kile ve şinik arasında, modern litre karşılığıyla birlikte anında dönüşüm yap. (Metreküp/mililitre gibi tüm modern hacim birimleri için hacim dönüşümleri sayfasını kullanabilirsin.)

Anlık sonuç

0,02702702703 kile
1 L = 0,02702702703 kile

Bizans Dönemi Ölçü Birimleri

Bizans İmparatorluğu, Antik Yunan ölçü geleneğini miras almış ve kendi uzunluk (pous, orgyia) ile kütle (litra, ounkia) birimlerini 1453'teki İstanbul'un fethine kadar kullanmıştır.

Osmanlı Dönemi Ölçü Birimleri

Osmanlı İmparatorluğu'nda ticaret, inşaat ve gündelik hayatta arşın, endaze, okka ve dirhem gibi birimler kullanılmış; bu birimler 1869'daki ilk metrik ıslahat çalışmalarından sonra, 1931'de kabul edilen Ölçüler ve Ayarlar Kanunu ile tamamen yürürlükten kaldırılmıştır.

  • Arşın

    ≈ 0,68 m (çarşı arşını) — Ticarette 68 cm, inşaatta (mimar arşını) 75,77 cm kullanılırdı.

  • Endaze

    = 0,65 m — Özellikle kumaş ve manifatura ölçümünde kullanılırdı.

  • Okka (Kıyye)

    = 400 dirhem ≈ 1282,945 g — Çarşı ve pazarlarda en yaygın kullanılan ağırlık ölçüsüydü.

  • Dirhem

    = 1/400 okka ≈ 3,207 g — Kıymetli maden, baharat ve ilaç gibi küçük miktarlar için.

  • Miskal

    = 1,5 dirhem ≈ 4,811 g — Altın, gümüş ve değerli ilaçların hassas tartımı için.

  • Batman

    = 6 okka ≈ 7,698 kg (yakın dönem) — Anadolu'da tarımsal ürün (yün, pamuk) alım satımında kullanıldı; bölgeye göre 2-8 okka arasında değişebilirdi.

  • Kile

    = 4 şinik ≈ 37 L (İstanbul, III. Selim dönemi) — Tahıl (buğday, arpa) alım satımı ve vergilendirmesinde temel ölçüydü.

  • Şinik

    = 1/4 kile ≈ 9,25 L — Günlük tahıl alışverişinde kilenin pratik alt birimiydi.

Eski Türk (Köktürk) Dönemi Ölçü Birimleri

Osmanlı öncesi Türk ölçülerine dair en önemli kaynak, Kaşgarlı Mahmud'un 11. yüzyılda yazdığı Dîvânu Lugâti't-Türk adlı eseridir. Köktürkler döneminde Çin ile ticari ilişkiler, ölçü biriminde de dil alışverişine yol açmıştır.

  • Çığ

    ≈ 0,333 m — Kaşgarlı Mahmud'un Dîvânu Lugâti't-Türk'ünde geçen eski Türk uzunluk ölçüsü.

Bu birimler neden hâlâ aranıyor?

Bu ölçüler artık resmi olarak kullanılmasa da tarih ve arkeoloji araştırmalarında, eski tapu kayıtları ile vakfiye ve şer'iyye sicili gibi metinlerin yorumlanmasında, okul ödevlerinde ve genel kültür meraklıları arasında sıkça aranmaya devam ediyor. Bu sayfadaki araçlar, bu değerleri modern birimlere hızlıca çevirmenizi sağlar.

İlgili kategoriler