Rumi takvim nedir?
Rumi takvim (mali takvim), Osmanlı Devleti'nde 1840'tan 1925 sonuna kadar resmî işlerde kullanılan güneş takvimidir. Jülyen takvime dayanır, yıl 1 Mart'ta başlar ve yıl sayısı Hicret'ten başlatıldığı için Miladi yılın yaklaşık 584 gerisindedir. 1917'de 13 gün atlanarak günler Gregoryen takvimle eşitlendi (16 Şubat 1332 günü 1 Mart 1333 sayıldı); 1918'de yılbaşı Ocak ayına alındı ve 1 Ocak 1926'da Miladi takvime geçildi.
Bu yüzden eski tapu, nüfus, askerlik ve mahkeme kayıtlarında yazan bir Rumi tarihi çevirirken yalnızca 584 eklemek yetmez: 1917 öncesinde gün de 12-13 gün kayar. Çevirici bu kuralların hepsini uygular.
Hicri takvim nedir?
Hicri takvim, Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye hicretini (622) başlangıç alan bir Ay takvimidir. Aylar 29 ya da 30 gün, yıl yaklaşık 354 gündür; bu yüzden Ramazan ve bayramlar her yıl Miladi takvimde yaklaşık 11 gün öne gelir. Osmanlı belgelerinde Rumi tarihin yanında çoğunlukla Hicri tarih de yazılıdır.
1448 Hicri ay başları
| Hicri ay | 1. günü (Miladi) |
|---|---|
| Muharrem | 16 Haziran 2026 |
| Safer | 15 Temmuz 2026 |
| Rebiülevvel | 14 Ağustos 2026 |
| Rebiülahir | 12 Eylül 2026 |
| Cemaziyelevvel | 12 Ekim 2026 |
| Cemaziyelahir | 11 Kasım 2026 |
| Recep | 10 Aralık 2026 |
| Şaban | 9 Ocak 2027 |
| Ramazan | 8 Şubat 2027 |
| Şevval | 9 Mart 2027 |
| Zilkade | 8 Nisan 2027 |
| Zilhicce | 7 Mayıs 2027 |
Önemli tarihler üç takvimde
| Olay | Miladi | Rumi | Hicri |
|---|---|---|---|
| Kanun-ı Esasi'nin ilanı | 23 Aralık 1876 | 11 Kanunuevvel 1292 | 6 Zilhicce 1293 |
| II. Meşrutiyet | 23 Temmuz 1908 | 10 Temmuz 1324 | 24 Cemaziyelahir 1326 |
| Atatürk'ün Samsun'a çıkışı | 19 Mayıs 1919 | 19 Mayıs 1335 | 19 Şaban 1337 |
| TBMM'nin açılışı | 23 Nisan 1920 | 23 Nisan 1336 | 4 Şaban 1338 |
| Başkomutanlık Meydan Muharebesi | 30 Ağustos 1922 | 30 Ağustos 1338 | 7 Muharrem 1341 |
| Cumhuriyetin ilanı | 29 Ekim 1923 | 29 Teşrinievvel 1339 | 19 Rebiülevvel 1342 |
Rumi ay adları
| Rumi ay | Bugünkü karşılığı |
|---|---|
| Kanunusani | Ocak |
| Şubat | Şubat |
| Mart | Mart |
| Nisan | Nisan |
| Mayıs | Mayıs |
| Haziran | Haziran |
| Temmuz | Temmuz |
| Ağustos | Ağustos |
| Eylül | Eylül |
| Teşrinievvel | Ekim |
| Teşrinisani | Kasım |
| Kanunuevvel | Aralık |
Eski belgelerdeki uzunluk ve ağırlık birimleri için tarihi ölçü birimleri çeviricisine de bakabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Rumi tarih miladiye nasıl çevrilir?
Kaba hesap için Rumi yıla 584 eklenir (Ocak-Şubat aylarında 585). Ancak 1917'ye kadar Rumi takvim Jülyen takvime dayandığı için gün de 12-13 gün kayar: örneğin 1 Mart 1316, 14 Mart 1900'dür. Kesin sonuç için yukarıdaki çeviriciyi kullanın.
Hicri tarih miladiye nasıl çevrilir?
Hicri takvim Ay'a dayanır ve bir Hicri yıl yaklaşık 354 gündür; bu yüzden basit bir toplama ile çevrilemez. Çevirici, Umm al-Qura hesabını kullanır. Eski belgelerde ay başı hilalin görülmesine göre belirlendiği için ±1 gün fark çıkabilir.
Rumi takvim ne zaman kaldırıldı?
26 Aralık 1925'te kabul edilen kanunla 1 Ocak 1926'dan itibaren Miladi takvime geçildi. Rumi takvimin son günü 31 Kanunuevvel 1341'dir.
Teşrinievvel ve Kanunusani hangi aylar?
Teşrinievvel Ekim, Teşrinisani Kasım, Kanunuevvel Aralık, Kanunusani ise Ocak ayıdır. Bu adlar 1945'e kadar resmî yazışmalarda da kullanıldı.
Bugün Hicri takvime göre kaçı?
Bugün 20 Rebiülahir 1448 (Umm al-Qura hesabı).