Ne oldu?
23 Temmuz 1983'te Air Canada'nın Montreal'den Edmonton'a giden Boeing 767'si, Manitoba üzerinde 41.000 fit yükseklikteyken önce bir, sonra diğer motorunu kaybetti. Uçak tamamen motorsuz kaldı — bir yolcu jetinin havada bu şekilde süzülerek uçması son derece nadir bir durumdu.
Hata nasıl oluştu?
Bu uçak, Air Canada'nın metrik sisteme (litre, kilogram) geçen ilk Boeing 767'siydi. Uçağın otomatik yakıt göstergesi arızalıydı, bu yüzden yer ekibi depodaki yakıtı elle (bir çubukla) ölçüp, hacmi kütleye çevirmek için bir yoğunluk katsayısı kullandı. Doğru katsayı litre başına 0,803 kilogram olmalıydı; ama ekip yanlışlıkla litre başına 1,77 pound kullandı — sayısal olarak makul görünen ama tamamen farklı bir birim sisteminden gelen bir değer. Sonuçta uçağa istenen 22.300 kg yerine yaklaşık yarısı kadar yakıt yüklendi.
Uçak nasıl güvenle indi?
Kaptan Robert Pearson, tesadüfen deneyimli bir planör pilotuydu ve motorsuz bir uçağı süzülerek kontrol etme tekniklerini biliyordu. İkinci pilot Maurice Quintal ise yakınlarda, artık askeri kullanımdan çıkmış eski bir hava üssü olan Gimli'yi hatırladı. Uçak, iki motoru da tamamen dururken 17 kilometreden fazla süzülerek bu pistin üzerine iniş yaptı — pistin bir bölümü o gün otomobil yarışları için bariyerlerle kapatılmış olsa da, uçak güvenle durdu. 61 yolcu ve 8 mürettebatın tamamı hayatta kaldı.
Bu bize ne öğretiyor?
Bu olay, bir sistemin (uçağın kendisi) metrik birimlere geçmesinin yeterli olmadığını, o sistemi kullanan tüm insanların ve süreçlerin de aynı birimlere geçmesi gerektiğini gösteriyor. Tek bir yanlış katsayı — 0,803 yerine 1,77 — neredeyse büyük bir felakete yol açıyordu.
İlgili araç: Kilogram ↔ Pound çevirici ile bu olaydaki kg/lb farkını kendin hesaplayabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Gimli Glider uçağı neden yakıtsız kaldı?
Uçağın yakıt göstergesi arızalıydı, bu yüzden yer ekibi yakıt miktarını elle hesapladı. Hesaplamada yakıt yoğunluğunu litre başına 0,803 kg yerine litre başına 1,77 pound ile çarptılar — iki sayı da doğru gibi görünüyordu ama farklı birim sistemlerindendi. Sonuçta uçağa ihtiyacının yaklaşık yarısı kadar yakıt yüklendi.
Bu hata neden oluştu?
Bu uçak, Air Canada'nın metrik sisteme (litre, kilogram) geçen ilk Boeing 767'siydi. Ama yer ekibi hâlâ imperial sisteme (pound) alışkındı ve kullanılan yoğunluk katsayısı yanlışlıkla pound cinsindendi. Kısacası uçak metrikti, insanların kafası hâlâ imperialdeydi.
Uçak nasıl güvenli indi?
Kaptan Robert Pearson deneyimli bir planör pilotuydu ve motorsuz bir uçağı süzülerek indirme tekniklerini biliyordu. İkinci pilot Maurice Quintal ise yakınlarda, artık kullanılmayan eski bir hava üssü (Gimli) olduğunu hatırladı. Uçak, motorları tamamen dururken 17 km'den fazla süzülerek bu pistin üzerine indi.
Kaza sonucu can kaybı oldu mu?
Hayır. Uçaktaki 61 yolcu ve 8 mürettebatın (toplam 69 kişi) hepsi hayatta kaldı, sadece birkaç hafif yaralanma yaşandı. Bu, dikkatli pilotluk sayesinde bir felaketin nasıl önlendiğinin en bilinen örneklerinden biri oldu.
Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler, olay hakkındaki resmi Kanada ulaşım güvenliği incelemeleri ve havacılık tarihi kaynaklarına dayanan yaygın, doğrulanmış anlatımlara dayanmaktadır.