Ne oldu?
10 Haziran 1990'da British Airways'in bir BAC One-Eleven uçağı, Birmingham'dan İspanya'ya doğru 17.300 fit irtifadayken kokpit ön camı aniden yerinden fırladı. Kabin basıncı farkı, Kaptan Tim Lancaster'ı koltuğundan söküp neredeyse tamamen kokpit dışına savurdu. Kabin memurları onu bacaklarından yakalayıp tuttu.
Hata nasıl oluştu?
Olaydan kısa süre önce kokpit camı bakım için değiştirilmişti. Camı sabitleyen 90 vidadan 84 tanesi, doğru çaptan 0,66 mm daha inceydi (yanlış standart: A211-8C yerine A211-8D); geri kalan 6 vida ise doğru çaptaydı ama 2,5 mm daha kısaydı. Teknisyen, doğru vidayı belgelerden veya parça numarasından doğrulamak yerine gözle karşılaştırarak seçmişti — vidalar neredeyse aynı görünüyordu ama küçük ölçü farkı, camın kabin basıncına karşı tutunma gücünü ciddi şekilde zayıflattı.
Kaptan nasıl hayatta kaldı?
Kabin memuru Nigel Ogden, kaptanı bacaklarından sıkıca tuttu ve uçak acil iniş için alçalırken onu bırakmadı — soğuk rüzgar ve düşük sıcaklıkta yaklaşık 20 dakika dayandı. İkinci pilot uçağı güvenle Southampton Havalimanı'na indirdi. Kaptan Lancaster, kırıklar ve donma yaraları aldı ama tamamen iyileşti ve birkaç ay içinde tekrar uçmaya başladı.
Bu bize ne öğretiyor?
Bu olay, bir ölçü hatasının mutlaka farklı birim sistemlerinden (metrik/imperial) kaynaklanmak zorunda olmadığını, aynı birim içinde bile "yaklaşık doğru" bir ölçünün yetersiz olabileceğini gösteriyor. Kritik bir parçanın ölçüsünü gözle doğrulamak yerine resmi belgeyle (parça numarası, teknik çizim) doğrulamak, havacılıkta bu olaydan sonra çok daha katı bir kural haline geldi.
İlgili araç: Milimetre ↔ İnç çevirici ile bu olaydaki 0,66 mm'lik farkı kendin hesaplayabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
British Airways 5390'da ne oldu?
10 Haziran 1990'da bir bakım teknisyeni, uçağın kokpit camını değiştirirken 90 vidanın 84'ünü doğru ölçüden 0,66 mm daha ince seçti. Uçak 17.300 fitteyken kabin basıncı camı yerinden söktü ve kaptan koltuğundan yarı beline kadar dışarı fırladı.
Vida hatası nasıl oluştu?
Teknisyen, deposundan doğru vidayı gözle seçmeye çalıştı — ölçüyü belgelerden doğrulamak yerine görsel olarak karşılaştırdı. Seçtiği vidalar doğru görünüyordu ama çapları 0,66 mm daha inceydi; bu küçük fark, kabin basıncına karşı yeterli tutma gücü sağlamadı.
Kaptan hayatta kaldı mı?
Evet. Kabin memurları kaptanı bacaklarından tuttu ve uçak güvenli bir acil inişe geçene kadar dışarı düşmesini engelledi. Kaptan, soğuktan ve darbeden yaralar aldı ama tamamen iyileşti ve yıllar sonra tekrar uçmaya başladı.
Bu olay havacılık bakım kurallarını nasıl değiştirdi?
Olay sonrası soruşturma, parça değişiminde görsel karşılaştırma yerine belgelenmiş ölçü doğrulamasının zorunlu hale getirilmesi gerektiğini vurguladı. Bugün havacılık bakımında kritik parçaların ölçüsü, gözle değil resmi parça numarasıyla doğrulanır.
Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler, olay hakkındaki resmi İngiliz Hava Kazaları İnceleme Kurulu (AAIB) raporuna dayanan yaygın, doğrulanmış havacılık tarihi anlatımlarına dayanmaktadır.