Tesisatçı Araçları

Tesisatçı ve mekanik tesisat profesyonellerinin günlük olarak ihtiyaç duyduğu hesaplama araçlarını ve referans bilgileri tek sayfada topladık: boru çapı, debi, akış hızı ve basınç kaybı hesaplama.

Hızlı Bakış

Süreklilik denklemi: Q = A × v
Tavsiye edilen su hızı: 0,5 - 2,5 m/s
PVC boru C katsayısı: ~150 (Hazen-Williams)

Hesaplama Araçları

Boru Çapı, Debi ve Akış Hızı Hesaplama — üç değerden ikisini gir, üçüncüsünü hesapla.
Boru Ağırlık Hesaplama — DN ve et kalınlığından borunun boş ve su dolu metre ağırlığını hesapla.
Basınç Kaybı Hesaplama (Hazen-Williams) — boru hattındaki sürtünme kaynaklı basınç kaybını hesapla.
Basınç Dönüşümleri — bar, PSI ve diğer basınç birimleri arasında dönüşüm yap.
Hacim Dönüşümleri — litre, m³ ve diğer hacim birimleri arasında dönüşüm yap.
Uzunluk Dönüşümleri — mm, cm, inç ve diğer uzunluk birimleri arasında dönüşüm yap.
Isıl Genleşme Hesaplama — boru veya hattın sıcaklık farkına göre ne kadar uzayıp kısalacağını hesapla.
Boru Çapı Dönüşüm Hesaplama — nominal boru çapından (DN) NPS ve gerçek dış çap (mm/inç) karşılığını bul.
Kombi mi Klima mı? — doğalgaz ve elektrik fiyatınla ısıtma maliyetini kıyasla.
Isı Pompası mı Kombi mi? — kurulum maliyeti farkının kaç yılda amorti olduğunu hesapla.

Su Hatlarında Tavsiye Edilen Akış Hızları

Genel referans değerler — proje şartnamesine göre değişebilir
Hat Türü	Tavsiye Edilen Hız
İçme suyu şebekesi (ana hat)	0,5 - 2,0 m/s
İçme suyu şebekesi (servis bağlantısı)	0,5 - 2,5 m/s
Basınçlı atık su hattı	0,7 - 3,0 m/s
Isıtma tesisatı (sirkülasyon)	0,3 - 1,5 m/s

Boru Malzemesine Göre Hazen-Williams C Katsayısı

Yaygın boru malzemelerine göre tipik Hazen-Williams C katsayıları
Boru Malzemesi	Tipik C Katsayısı
PVC / Plastik Boru	150
Bakır Boru	130 - 140
Yeni Çelik Boru	120
Yeni Dökme Demir Boru	130
Eski/Paslı Çelik veya Dökme Demir Boru	80 - 100
Beton Boru	120 - 140

Yüksek C katsayısı daha pürüzsüz bir iç yüzeyi ve dolayısıyla daha düşük sürtünme kaybını gösterir; eski/paslı borularda yüzey pürüzlülüğü arttığı için C değeri zamanla düşer.

Sık Sorulan Sorular

Boru çapı nasıl hesaplanır?
Boru çapı, süreklilik denklemi (Q=A×v) kullanılarak debi ve istenen akış hızından hesaplanır: D=√(4Q/(π×v)).

Basınç kaybı neden önemlidir?
Uzun ve dar borularda sürtünme kaynaklı basınç kaybı, hattın sonunda yetersiz su basıncına yol açabilir. Basınç Kaybı Hesaplama aracımızla doğru boru çapı ve pompa seçimi için gerekli değerleri bulabilirsin.

Kaynaklar

Formüller, akışkanlar mekaniği ve Hazen-Williams (1902) ampirik denklemine dayanır. Doğalgaz tesisatı gibi ayrı standartlara (TS 7363) tabi hesaplar bu sayfanın kapsamı dışındadır.