Sayı tabanları nedir, nasıl çalışır?
Günlük hayatta kullandığımız onlu (decimal) sistem 10 rakam (0-9) kullanır. Bilgisayarlar ise veriyi ikili (binary) sistemde, yalnızca 0 ve 1 rakamlarıyla temsil eder. Sekizli (octal) ve onaltılık (hexadecimal) sistemler, uzun ikili sayıları daha kısa ve okunabilir göstermek için kullanılır — özellikle programlama, ağ adresleme ve renk kodlarında sıkça karşına çıkarlar.
Bir sayının tabanını değiştirmek, o sayının değerini değil, yalnızca gösterim biçimini değiştirir. Örneğin onlu sistemde 10 sayısı, ikili sistemde 1010, onaltılık sistemde ise A olarak yazılır — hepsi aynı miktarı temsil eder.
İkili sayılarla toplama, çıkarma, çarpma nasıl yapılır?
İkili aritmetik, onlu sistemdeki işlemlerle aynı mantıkla çalışır; tek fark her basamağın yalnızca 0 veya 1 olabilmesidir. Bu araç, girdiğin iki ikili sayıyı arka planda onlu sisteme çevirip işlemi yapar, sonucu tekrar ikili olarak gösterir.
Sık Sorulan Sorular
İkili (binary) sayı sistemi nedir?
İkili sistem, yalnızca 0 ve 1 rakamlarını kullanan sayı gösterim biçimidir. Bilgisayarlar veriyi elektronik devrelerde iki durumla (açık/kapalı) temsil ettiği için temel olarak ikili sistemi kullanır.
Onaltılık (hexadecimal) sistem nerede kullanılır?
Onaltılık sistem, 0-9 rakamları ile A-F harflerini kullanır. Renk kodları (#FF00FF gibi), bellek adresleri ve düşük seviyeli programlamada ikili sayıları daha kısa ve okunaklı göstermek için tercih edilir.
Negatif sonuç veren çıkarma işlemini neden desteklemiyor?
Bu araç işaretsiz (unsigned) ikili aritmetik kullanır; bu yüzden çıkarma işleminde büyük sayıyı önce girmen gerekir. İşaretli negatif sayı gösterimi (two's complement) bu aracın kapsamı dışındadır.