1/2 inç boru dişi neden 21 mm?
Boru dişlerindeki inç ölçüsü dişin çapı değil, borunun eski usul iç çapına dayanan bir anma ölçüsüdür. Bu yüzden 1/2″ diş 12,7 mm değil, 20,96 mm dış çaplıdır; 1″ diş 33,25 mm'dir. Tesisatçılar arasında "yarım parmak", "üç çeyrek" ve "bir parmak" diye anılan ölçüler bunlardır. Boru çaplarının DN ve inç karşılığı için DN-NPS boru çapı dönüşümü sayfasına bakabilirsiniz.
BSP (Whitworth) boru dişi tablosu
Türkiye ve Avrupa'da kullanılan boru dişi, 55° açılı Whitworth profilindeki BSP'dir. Paralel olanı G (ISO 228-1) diye gösterilir ve sızdırmazlık conta ya da O-ring ile sağlanır. Konik olanı R (ISO 7-1, eski adı BSPT) diye gösterilir; dişler sıkıldıkça birbirine oturur ve sızdırmazlık teflon bant ya da sıvı contayla tamamlanır.
| Anma ölçüsü | DN | Dış çap | Diş dibi çapı | Diş/inç | Adım |
|---|---|---|---|---|---|
| 1/8″ | 6 | 9,728 | 8,566 | 28 | 0,907 |
| 1/4″ | 8 | 13,157 | 11,445 | 19 | 1,337 |
| 3/8″ | 10 | 16,662 | 14,95 | 19 | 1,337 |
| 1/2″ | 15 | 20,955 | 18,632 | 14 | 1,814 |
| 3/4″ | 20 | 26,441 | 24,118 | 14 | 1,814 |
| 1″ | 25 | 33,249 | 30,292 | 11 | 2,309 |
| 1 1/4″ | 32 | 41,91 | 38,953 | 11 | 2,309 |
| 1 1/2″ | 40 | 47,803 | 44,846 | 11 | 2,309 |
| 2″ | 50 | 59,614 | 56,657 | 11 | 2,309 |
| 2 1/2″ | 65 | 75,184 | 72,227 | 11 | 2,309 |
| 3″ | 80 | 87,884 | 84,927 | 11 | 2,309 |
| 4″ | 100 | 113,03 | 110,073 | 11 | 2,309 |
NPT (Amerikan) boru dişi tablosu
NPT, ABD'de kullanılan 60° açılı konik boru dişidir (ASME B1.20.1). Koniklik 1/16'dır ve sızdırmazlık dişlerin birbirine oturmasıyla sağlanır. Amerikan menşeli kompresör, hidrolik ve ölçüm cihazlarında karşınıza çıkar.
| Anma ölçüsü | DN | Boru dış çapı | Diş/inç | Adım |
|---|---|---|---|---|
| 1/8″ | 6 | 10,287 | 27 | 0,941 |
| 1/4″ | 8 | 13,716 | 18 | 1,411 |
| 3/8″ | 10 | 17,145 | 18 | 1,411 |
| 1/2″ | 15 | 21,336 | 14 | 1,814 |
| 3/4″ | 20 | 26,67 | 14 | 1,814 |
| 1″ | 25 | 33,401 | 11,5 | 2,209 |
| 1 1/4″ | 32 | 42,164 | 11,5 | 2,209 |
| 1 1/2″ | 40 | 48,26 | 11,5 | 2,209 |
| 2″ | 50 | 60,325 | 11,5 | 2,209 |
| 2 1/2″ | 65 | 73,025 | 8 | 3,175 |
| 3″ | 80 | 88,9 | 8 | 3,175 |
| 4″ | 100 | 114,3 | 8 | 3,175 |
BSP ile NPT birbirine takılır mı?
1/2″ ve 3/4″ ölçülerinde iki diş de inç başına 14 diştir ve çaplar yakındır; bu yüzden BSP bir parça NPT parçaya birkaç tur girebilir. Ancak diş açıları (55° ve 60°) ve profilleri farklı olduğu için bağlantı sızdırır ve basınç altında güvenilir değildir. Diğer ölçülerde diş sayıları da farklıdır (1″ BSP 11, NPT 11,5 diş). Karışık sistemlerde uygun adaptör kullanın.
Kaynaklar ve doğrulama
BSP ölçüleri ISO 228-1 ve ISO 7-1'den, NPT ölçüleri ASME B1.20.1'den alınmıştır. Diş dibi çapı Whitworth profili formülüyle (D − 1,2807·P) hesaplanmış ve ISO 228-1 değerleriyle karşılaştırılmıştır.
Sık sorulan sorular
1/2 inç boru dişi kaç mm?
BSP (G ve R) 1/2″ dişin dış çapı 20,955 mm, inç başına 14 diştir. NPT 1/2″ borunun dış çapı 21,336 mm'dir.
3/4 boru dişi kaç mm?
BSP 3/4″ dişin dış çapı 26,441 mm ve inç başına 14 diştir; DN20 boruya karşılık gelir.
G ile R dişi arasındaki fark nedir?
G paralel (silindirik) diştir ve sızdırmazlık conta ile sağlanır. R koniktir; dişler sıkıldıkça sıkışarak sızdırmazlık sağlar, teflon bant ya da sıvı conta ile desteklenir.
BSP ve NPT aynı mı?
Hayır. BSP 55°, NPT 60° diş açısına sahiptir ve çoğu ölçüde inç başına diş sayısı farklıdır. Birbirine takılsalar bile sızdırmazlık sağlanmaz.