Bar, tam olarak 100 000 pascala eşit, SI dışı bir basınç birimidir ve bar sembolüyle gösterilir. Yuvarlak, kolay hesaplanabilir değeri sayesinde endüstride ve günlük mühendislik pratiğinde pascal kadar sık, bazı alanlarda ondan daha sık kullanılır.
Bar, meteorolojiden hidrolik sistemlere, kompresörlerden lastik basıncı etiketlerine kadar geniş bir kullanım alanına sahiptir. SI'nın resmî birimi olmasa da SI ile birlikte kullanımı yaygın kabul görür.
Bar birimi, basınç birimlerinin ortak tarihçesini ve genel kavramlarını paylaşır. Torricelli barometresi, ISA modeli ve genel ölçüm yöntemleri gibi ortak arka plan bilgisi için Basınç birimleri kategori sayfası sayfasını inceleyebilirsiniz.
Bar temel bilgileri
- Birim adı
- Bar
- Sembolü
- bar
- Kategorisi
- Basınç Dönüşümleri ve Hesaplamaları
- Ölçüm sistemi
- SI dışı metrik mühendislik birimi
- SI karşılığı
- 1 bar = 100000 Pa
- Yaygın kullanım
- Kompresörler, hidrolik, pnömatik ve servis manometreleri
- Sembolü
- bar
- 1 bar
- 100 000 Pa (tanımlı, kesin değer)
- 1 bar
- ≈ 0,986923 atm
- 1 bar
- ≈ 14,5038 psi
- Birim sistemi
- SI dışı, SI ile birlikte kullanımına izin verilen birim
Bar nedir?
Bar, tam olarak 100 000 pascala eşit bir basınç birimidir. Bu yuvarlak sayısal değer, bar'ı pascal ile kolay hesaplanabilir bir ilişkide tutar: pascal cinsinden bir değeri bara çevirmek için yalnızca 100 000'e bölmek yeterlidir.
Bar'ın alt katı olan milibar (mbar), tam olarak 100 Pa'a eşittir ve sayısal olarak hektopascal (hPa) ile birebir aynı değeri verir. Bu nedenle milibar ve hektopascal meteorolojide birbirinin yerine kullanılabilir.
Bar, standart atmosfere (101 325 Pa) çok yakın ama ondan farklı bir değerdir. Bu yakınlık, bar'ın günlük basınç değerlerini atmosfer koşullarına yakın, sezgisel bir ölçekte ifade etmesini sağlar.
Barın kökeni: William Napier Shaw ve meteorolojik basınç
Bar terimi, eski Yunanca 'baros' (ağırlık) kelimesinden türetilmiştir. Birim, 1903 yılında İngiliz meteorolog William Napier Shaw tarafından meteorolojik basınç ölçümlerinde kullanılmak üzere önerildi.
Napier Shaw, aynı zamanda bar'ın binde biri olan milibar birimini de tanıttı. Milibar, 20. yüzyıl boyunca hava durumu raporlarında ve basınç haritalarında standart birim olarak yaygınlaştı.
Günümüzde meteorolojide milibar yerine sayısal olarak birebir aynı olan hektopascal (hPa) tercih edilse de bar ve milibar, kökenlerini oluşturan bu meteorolojik gelenekten miras kalan isimlerdir.
Endüstriyel ve hidrolik sistemlerde bar kullanımı
Avrupa başta olmak üzere pek çok ülkede kompresörler, hidrolik sistemler, pnömatik ekipmanlar ve proses hatları bar cinsinden derecelendirilir. Endüstriyel basınçlı hava sistemleri tipik olarak 6-10 bar aralığında çalışır.
Otomotiv sektöründe lastik basıncı Avrupa'da yaygın olarak bar cinsinden etiketlenir; bir binek otomobil lastiği tipik olarak 2-2,5 bar ile şişirilir. Bu, aynı büyüklüğün ABD ve İngiltere geleneğinde PSI ile ifade edilmesinden farklıdır.
Yüksek basınçlı su jeti kesme sistemleri, hidrolik presler ve bazı endüstriyel temizlik ekipmanları birkaç yüz bardan birkaç bin bara kadar çıkan basınçlarla çalışabilir; bu tür ekipmanların teknik veri sayfaları neredeyse her zaman bar cinsinden derecelendirme kullanır.
Bar neden yuvarlak bir SI katı olduğu hâlde resmî SI birimi değildir?
Bar, tam olarak 10⁵ pascala eşit olduğu için sayısal olarak SI'nın ondalık yapısıyla uyumludur. Buna rağmen SI sistemi, basınç için resmî ön ekli birimi hektopascal, kilopascal veya megapascal olarak tanımlar; bar'ı doğrudan kabul etmez.
Bunun nedeni tarihsel ve kurumsaldır: bar, SI sisteminin resmîleşmesinden önce meteorolojik ve endüstriyel pratikte kendi başına yerleşmiş bağımsız bir birimdi. BIPM (Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu), bar'ı 'SI ile birlikte kullanımına izin verilen SI dışı birimler' kategorisinde sınıflandırarak bu kullanımın sürmesine izin verir.
Pratikte bu ayrım günlük kullanımı etkilemez; bar ile pascal arasında dönüşüm her zaman kesin ve basittir. Ancak resmî bilimsel yayınlarda ve SI uyumlu raporlamada genellikle pascal ve katları tercih edilir.
Bar tarih çizelgesi
Bar ve milibar biriminin önerilmesi
İngiliz meteorolog William Napier Shaw, meteorolojik basınç ölçümleri için bar ve onun binde biri olan milibar birimlerini önerdi.
Bar bilimsel özellikleri
- Fiziksel büyüklük
- Basınç
- Boyut sembolü
- [M L⁻¹ T⁻²]Kütle, uzunluk ve zamanın SI taban boyutları cinsinden gösterimi
- SI durumu
- SI dışı, SI ile birlikte kullanımına izin verilen birim
- Birim adı
- Bar
- Birim sembolü
- bar
- SI taban birimleri cinsinden
- kg·m⁻¹·s⁻²
- Temel bağıntı
- 1 bar = 100 000 Pa = 10⁵ Pa (tanım gereği kesin)
- Önerildiği yıl
- 1903 (William Napier Shaw)
Temel tanımlar ve denklemler
Temel tanım
1 bar = 100 000 Pa
Bar, pascalın tam olarak 10⁵ katı olarak tanımlanır. Bu yuvarlak değer, dönüşümü basit bir ondalık kaydırma işlemine indirger.
Milibar ilişkisi
1 mbar = 100 Pa = 1 hPa
Milibar, bar'ın binde birine eşittir ve sayısal olarak hektopascal ile birebir aynı değeri verir; bu nedenle meteorolojik verilerde ikisi birbirinin yerine kullanılabilir.
Atmosfer cinsinden bar
1 bar ≈ 0,986923 atm
Standart atmosfer tam olarak 101 325 Pa olduğu için bar ile atmosfer arasındaki oran da kesin biçimde hesaplanabilir.
PSI cinsinden bar
1 bar ≈ 14,5038 psi
PSI'nin pascal cinsinden kesin tanımından türetilen, ondalık gösterimi yuvarlanmış kesin bir orandır.
Barın kökeni: William Napier Shaw ve meteorolojik basınç birimi
Bar adı, eski Yunanca 'baros' (ağırlık) kelimesinden gelir. Birim, 1903 yılında İngiliz meteorolog William Napier Shaw tarafından atmosfer basıncını daha pratik bir ölçekte ifade etmek amacıyla önerildi.
Napier Shaw aynı zamanda bar'ın binde biri olan milibarı da tanımladı; bu alt birim, standart atmosfere yakın değerleri (yaklaşık 1013 mbar) rahat okunabilir tam sayılarla ifade etmeyi mümkün kıldı.
Milibar, 20. yüzyıl boyunca dünya genelinde hava durumu raporlarının ve basınç haritalarının standart birimi oldu; bu miras, meteorolojinin bar ailesi birimlerine olan bağlılığının temel nedenidir.
Bar neden yuvarlak bir SI katı olduğu hâlde resmî SI birimi değildir?
Bar, tam olarak 10⁵ pascala eşit olduğu için SI'nın ondalık yapısıyla sayısal olarak tam uyumludur. Yine de SI sistemi, basınç için resmî ön ekli birimleri (hektopascal, kilopascal, megapascal) tanımlar ve bar'ı bunların dışında tutar.
Bu ayrımın nedeni tarihseldir: bar, SI'nın 1960'ta resmîleşmesinden çok önce, kendi başına yerleşmiş bağımsız bir meteorolojik ve endüstriyel birimdi. BIPM, bu kökleşmiş kullanımı tanıyarak bar'ı 'SI ile birlikte kullanımına izin verilen SI dışı birimler' listesine dahil etmiştir.
Sonuç olarak bar, SI'nın parçası olmasa da pascal ile arasındaki kesin ve basit oran sayesinde bilimsel ve endüstriyel hesaplamalarda dönüşüm hatası riski taşımadan kullanılabilir.
Bar dönüşüm araçları
Sık sorulan sorular
1 bar kaç Pascal'dır?
1 bar tam olarak 100 000 Pa'a eşittir. Bu, ölçüme dayalı değil, tanım gereği kesin bir değerdir.
1 bar kaç atmosfer eder?
1 bar yaklaşık 0,986923 standart atmosfere eşittir. Bar, standart atmosfere çok yakın ama ondan farklı bir değerdir.
1 bar kaç PSI eder?
1 bar yaklaşık 14,5038 psi'ye eşittir. Barı psi'ye çevirmek için değer yaklaşık 14,5038 ile çarpılır.
Bar ile milibar arasındaki ilişki nedir, neden hava durumu raporlarında hPa kullanılır?
1 milibar (mbar) tam olarak 1/1000 bar'a, yani 100 Pa'a eşittir. Bu değer sayısal olarak hektopascal (hPa) ile birebir aynıdır; bu nedenle meteorolojide artık çoğunlukla SI uyumlu hPa gösterimi tercih edilir.
Kaynaklar
Bu sayfadaki tanımlar ve dönüşüm değerleri aşağıdaki resmî metroloji kaynakları temel alınarak hazırlanmıştır.