Kobalt temel bilgileri
- Sembol
- Co
- Atom numarası
- 27
- Atom kütlesi
- 58,933 u
- Kategori
- Geçiş metali
- Periyot
- 4
- Grup
- 9
- Erime noktası
- 1495 °C (2.723 °F · 1.768,15 K)
- Kaynama noktası
- 2927 °C (5.300,6 °F · 3.200,15 K)
- Yoğunluk
- 8,90 g/cm³
- Elektron dizilimi
- [Ar] 3d⁷ 4s²
Kobalt, mavi renkli camlarda ve seramiklerde binlerce yıldır kullanılan canlı bir mavi pigment kaynağıdır -- 'kobalt mavisi' rengi buradan gelir.
Günümüzde asıl önemi, akıllı telefon ve elektrikli araç bataryalarının katot malzemesinde kilit bir bileşen olmasından gelir.
Sanat tarihinde kobalt mavisi
Kobalt içeren mavi pigmentler, Ming Hanedanı döneminde Çin porselenlerinin karakteristik mavi-beyaz desenlerinde binlerce yıl önce kullanılmaya başlandı; pigment Orta Doğu ve Çin arasındaki ticaret yollarıyla yayıldı.
Vincent van Gogh, 'Yıldızlı Gece' tablosundaki derin gece gökyüzü tonları için özellikle kobalt mavisini tercih etti -- ressamların bu pigmenti sevmesinin nedeni, hem canlılığı hem de zamanla solmamasıydı.
Pil talebi ve madencilik tartışması
Elektrikli araç ve akıllı telefon bataryalarına olan talep arttıkça kobalt ihtiyacı da hızla yükseldi. Dünya kobalt rezervlerinin büyük kısmı Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde bulunuyor.
Bu durum, madencilik koşulları ve tedarik zinciri şeffaflığıyla ilgili küresel tartışmaları da beraberinde getirdi; büyük teknoloji ve otomotiv şirketleri artık kobalt tedarikini daha sıkı izlemeye çalışıyor.
Kanser tedavisinde radyoaktif kobalt-60
Kobaltın radyoaktif izotopu kobalt-60, güçlü gama ışınları yaydığı için 20. yüzyılın ortasından itibaren kanser tedavisinde radyoterapi cihazlarında (kobalt bombası) yaygın olarak kullanıldı.
Günümüzde çoğu merkez daha hassas kontrol sağlayan lineer hızlandırıcılara geçmiş olsa da, kobalt-60 hâlâ bazı radyoterapi uygulamalarında ve tıbbi ekipmanların sterilizasyonunda kullanılmaya devam ediyor.
Kobalt nerelerde kullanılır?
- Lityum-iyon pil katotlarında (telefon, elektrikli araç bataryaları)
- Jet motoru türbin kanatlarında süper alaşımlar (yüksek sıcaklık dayanımı)
- Kobalt mavisi pigmenti (seramik ve cam boyama)
- Vitamin B12'nin moleküler yapısında (tek biyolojik işlevli metal)
Kobalt tarih çizelgesi
Brandt'ın keşfi
Georg Brandt, bizmut cevheri sanılan bir mineralden kobaltı izole ederek modern anlamda keşfedilen ilk yeni metal oldu.
Kobalt-60 radyoterapisi
Kobalt-60 kaynaklı radyoterapi cihazları, kanser tedavisinde dünya genelinde yaygın olarak kullanılmaya başlandı.
İlgili elementler
Kaynaklar
Atom kütleleri IUPAC'ın (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) standart atom ağırlıkları tablosuna dayanır.
← Periyodik tabloya dön