Bir kutuya değer yazın, diğer bütün birimler aynı anda hesaplansın. Litre ve metreküpün yanında mutfakta kullanılan su bardağı ve kaşık ölçüleri, ABD ve İngiliz galonu, petrolün birimi varil ve Osmanlı'dan kalma kile de burada.
Sık kullanılan birimler arasında çeviri tablosu
Satırdaki birimin 1 tanesi, sütundaki birimden kaç tane eder.
| mL | L | m³ | sb | gal | imp gal | bbl | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 mililitre | 1 | 0,001 | 0,000001 | 0,005 | 0,0002641721 | 0,0002199692 | 0,000006289811 |
| 1 litre | 1.000 | 1 | 0,001 | 5 | 0,2641721 | 0,2199692 | 0,006289811 |
| 1 metreküp | 1.000.000 | 1.000 | 1 | 5.000 | 264,1721 | 219,9692 | 6,289811 |
| 1 su bardağı | 200 | 0,2 | 0,0002 | 1 | 0,05283441 | 0,04399385 | 0,001257962 |
| 1 galon | 3.785,412 | 3,785412 | 0,003785412 | 18,92706 | 1 | 0,8326742 | 0,02380952 |
| 1 ingiliz galonu | 4.546,09 | 4,54609 | 0,00454609 | 22,73045 | 1,20095 | 1 | 0,02859405 |
| 1 varil (petrol) | 158.987,3 | 158,9873 | 0,1589873 | 794,9365 | 42 | 34,97232 | 1 |
Litre, metreküp ve santimetreküp
Litre, kenarı 10 santimetre olan bir küpün hacmidir; bu yüzden 1 litre tam olarak 1 desimetreküpe eşittir. Kenarı 1 metre olan küpün içine bu küplerden 10 × 10 × 10 = 1.000 tane sığar: 1 metreküp 1.000 litredir. Aynı mantıkla 1 mililitre de 1 santimetreküptür; ilaç şişesinde ya da şırıngada görülen "cc" kısaltması da santimetreküp demektir.
Su faturasındaki tüketim metreküp ile yazılır. 1 metreküp su 1.000 litredir ve yaklaşık 1 ton gelir; çünkü 1 litre su yaklaşık 1 kilogramdır. Faturanızda 12 m³ görüyorsanız, o ay evinize 12.000 litre su girmiş demektir.
Araç ruhsatındaki silindir hacmi de santimetreküp ile yazılır. "1.6" diye anılan bir motor yaklaşık 1.600 cm³, yani 1,6 litredir. Doğalgaz da metreküp ile ölçülür, ama gazın hacmi basınca ve sıcaklığa göre değiştiği için faturada ayrıca kilovatsaate çevrilir.
Mutfakta: su bardağı, yemek kaşığı ve çay kaşığı
Türk tariflerinde ölçü çoğu zaman bardak ve kaşıkla verilir. Çeviricide su bardağı 200 mL, yemek kaşığı 15 mL, çay kaşığı da 5 mL kabul edilir. Bir su bardağı böylece yaklaşık 13 yemek kaşığı eder.
Yabancı tariflerdeki "cup" bizim su bardağımızla aynı değildir: ABD'de 1 cup 236,6 mL, yani su bardağından biraz büyüktür. Kek ve ekmek gibi oranın önemli olduğu tariflerde bu fark sonucu değiştirebilir; tarif hangi ülkeden geliyorsa o ülkenin ölçüsünü kullanın.
Unutmayın, bardak bir hacim ölçüsüdür. Bir bardak un ile bir bardak şekerin ağırlığı farklıdır. Malzemeyi grama çevirmek istiyorsanız mutfak ölçüleri çevirici malzemenin yoğunluğuna göre hesap yapar.
Galon: ABD mi, İngiliz mi?
İki ayrı galon vardır ve aralarındaki fark yaklaşık yüzde 20'dir. ABD galonu 3,785412 litre, İngiliz (imperial) galonu ise 4,54609 litredir. ABD'de benzin fiyatı ve araç yakıt tüketimi ABD galonu ile, İngiltere'de eski kaynaklardaki ölçüler İngiliz galonu ile yazılır. Bir metinde yalnızca "galon" görüyorsanız kaynağın hangi ülkeden geldiğine bakın.
Aynı fark galonun alt birimlerinde de sürer. İngiliz pint'i 568,2613 mL, ABD pint'i 473,1765 mL'dir; İngiltere'de barda istenen "bir pint bira" bu yüzden ABD'dekinden daha büyük bir bardaktır. İşin ilginç yanı, sıvı onsta durum tersine döner: ABD sıvı onsu (29,57 mL) İngiliz sıvı onsundan (28,41 mL) biraz büyüktür. İngiliz pint'i 20, ABD pint'i 16 ons olduğu için pint yine İngiltere'de büyük kalır.
Varil: petrolün birimi
Haberlerde petrol fiyatı varil başına dolar olarak verilir. Petrol varili 42 ABD galonudur, yani 158,9873 litre. Bu ölçü 19. yüzyılda ABD'deki ilk petrol sahalarında kullanılan ahşap fıçılardan kalmıştır; bugün petrol fıçıyla taşınmasa da ticaret hâlâ bu birimle yapılır.
Varil fiyatını litreye çevirmek için fiyatı 159'a bölmek yeterlidir. Bu, ham petrolün litre fiyatıdır; pompadaki benzin fiyatına rafineri, taşıma ve vergiler de eklenir.
Kile ve şinik
Osmanlı'da buğday, arpa gibi tahıllar ağırlıkla değil hacimle, kile ve şinikle ölçülürdü. Kilenin değeri bölgeye ve döneme göre değişirdi; çeviricide İstanbul kilesi esas alınır ve 1 kile 37 litre kabul edilir. Şinik kilenin dörtte biridir: 9,25 litre.
Bu ölçüler 1931'de kabul edilen 1782 sayılı Ölçüler Kanunu ile yerini litreye bıraktı. İlginç bir benzerlik olarak, ABD'de tahıl ticaretinde hâlâ kullanılan bushel (35,2 litre) kileye çok yakındır; ikisi de bir çuval tahılı ölçmek için doğmuş birimlerdir.
Ster ve kord: odunun ölçüsü
Yakacak odun genellikle ster ile satılır. 1 ster, 1 metre en, 1 metre boy ve 1 metre yükseklikte istiflenmiş odundur; dış ölçüsü 1 metreküptür ama kütükler arasında boşluk kaldığı için içindeki katı odun bundan azdır. Bu yüzden ster ile metreküp aynı miktarda odun anlamına gelmez.
ABD ve Kanada'da aynı iş için kord kullanılır: 4 × 4 × 8 fitlik istif, yani yaklaşık 3,62 metreküp.
Popüler dönüşümler
Tüm hacim birimleri
Her birimin metreküp cinsinden karşılığı. Ayrı sayfası olan dönüşümler linklidir.Metreküp: Metreküp, hacmin SI türetilmiş birimidir. Büyük hacimler ve teknik kapasiteler için temel referanstır.
- 1 Litre = 0,001 m³Litre, sıvı ve kapasiteleri ifade etmek için çok yaygın kullanılan bir hacim birimidir. 1 litre, 0,001 metreküpe eşittir.Litre → MetreküpMetreküp → LitreLitre → MililitreMililitre → Litre
- 1 Mililitre = 0,000001 m³Mililitre, litrenin binde birine eşit küçük bir hacim birimidir. Hassas sıvı ölçümlerinde kullanılır.Litre → MililitreMililitre → LitreYemek Kaşığı → Mililitre
- 1 Desilitre = 0,0001 m³
- 1 Santilitre = 0,00001 m³
- 1 Yemek Kaşığı = 0,000015 m³Yemek kaşığı, Türk mutfağında tarif ölçümünde en sık kullanılan hacim birimidir. Standart bir yemek kaşığı yaklaşık 15 mL'ye eşittir.Yemek Kaşığı → Mililitre
- 1 Çay Kaşığı = 0,000005 m³Çay kaşığı, Türk mutfağında küçük miktarlı malzemelerin (tuz, baharat, maya vb.) ölçümünde kullanılan hacim birimidir. Standart bir çay kaşığı yaklaşık 5 mL'ye eşittir.
- 1 Su Bardağı = 0,0002 m³Su bardağı, Türk mutfağında un, şeker, süt gibi malzemelerin ölçümünde kullanılan standart hacim birimidir. Geleneksel Türk su bardağı 200 mL'ye eşittir.
- 1 Santimetreküp = 0,000001 m³Santimetreküp (cm³), metreküpün milyonda birine eşit küçük bir hacim birimidir. Motor silindir hacminden laboratuvar ölçümlerine kadar geniş kullanım alanı vardır.
- 1 Fitküp = 0,02831685 m³Fitküp (ft³), İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan bir hacim birimidir. Bir kenarı bir fit olan küpün hacmine eşittir.
- 1 İnçküp = 0,00001638706 m³İnçküp (in³), İngiliz ve Amerikan ölçü sistemlerinde kullanılan küçük bir hacim birimidir. Özellikle motor silindir hacmi ifadesinde (cubic inch) kullanılır.
- 1 Galon = 0,003785412 m³Galon, özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde sıvı hacmi ölçmek için kullanılan bir birimdir. Bir ABD galonu 3,78541 litreye eşittir.Galon → LitreLitre → Galon
- 1 Quart = 0,0009463529 m³Quart (ABD), 1 galonun dörtte birine eşit bir sıvı hacim birimidir.
- 1 İngiliz Quart = 0,001136523 m³İngiliz Quart (Imperial Quart), Birleşik Krallık'ta kullanılan, ABD quart'ından yaklaşık %20 daha büyük bir hacim birimidir.
- 1 Sıvı Ons = 0,00002957353 m³Sıvı Ons (ABD), küçük sıvı miktarlarını (içecek, ilaç, parfüm gibi) ifade etmek için kullanılan bir hacim birimidir.
- 1 İngiliz Sıvı Ons = 0,00002841306 m³İngiliz Sıvı Ons (Imperial Fluid Ounce), Birleşik Krallık'ta kullanılan, ABD sıvı onsundan yaklaşık %4 daha küçük bir hacim birimidir.
- 1 Pint = 0,0004731765 m³Pint (ABD), sıvı ölçümünde kullanılan, 1 galonun sekizde birine eşit bir hacim birimidir.
- 1 İngiliz Pint = 0,0005682613 m³İngiliz Pint (Imperial Pint), Birleşik Krallık'ta kullanılan ve ABD pint'inden yaklaşık %20 daha büyük olan bir hacim birimidir; İngiltere'nin bira kültüründe özel bir yeri vardır.
- 1 Peck = 0,008809768 m³Peck, tarım ürünleri (özellikle meyve ve sebze) ölçümünde kullanılan, 1 bushel'in dörtte birine eşit bir hacim birimidir.
- 1 Bushel = 0,03523907 m³Bushel, tarım ürünleri (özellikle tahıl) ticaretinde kullanılan bir hacim/ağırlık birimidir; günümüzde emtia piyasalarında fiilen bir ağırlık birimi gibi işlev görür.
- 1 İngiliz Galonu = 0,00454609 m³İngiliz Galonu (Imperial Gallon), Birleşik Krallık ve bazı Milletler Topluluğu ülkelerinde kullanılan bir sıvı hacim birimidir; ABD galonundan yaklaşık %20 daha büyüktür.
- 1 Varil (petrol) = 0,1589873 m³Varil (bbl), özellikle ham petrol ticaretinde kullanılan standart bir hacim birimidir. 1 varil, 158,987 litreye (42 ABD galonuna) eşittir.Varil (petrol) → Litre
- 1 Kile = 0,037 m³Kile, Osmanlı döneminde tahıl (buğday, arpa vb.) ölçümünde kullanılan bir hacim birimidir. Sultan III. Selim döneminde İstanbul kilesi standardına göre 1 kile 37 litreye eşitti; ancak bölgeye ve döneme göre büyük farklılıklar gösterirdi.
- 1 Şinik = 0,00925 m³Şinik, Osmanlı döneminde kilenin alt birimi olarak tahıl ölçümünde kullanılan bir hacim birimidir. Eski standarda göre 1 kilenin dörtte biri olup yaklaşık 9,25 litreye eşittir.
- 1 Hektolitre = 0,1 m³
- 1 Dekalitre = 0,01 m³
- 1 Mikrolitre = 1 × 10⁻⁹ m³
- 1 Desimetreküp = 0,001 m³
- 1 Milimetreküp = 1 × 10⁻⁹ m³
- 1 Kilometreküp = 1.000.000.000 m³
- 1 Yardaküp = 0,7645549 m³
- 1 Akre-fit = 1.233,482 m³
- 1 Kord (odun) = 3,624556 m³
- 1 Su bardağı (ABD, cup) = 0,0002365882 m³
- 1 Yemek kaşığı (ABD) = 0,00001478676 m³
- 1 Çay kaşığı (ABD) = 0,000004928922 m³
- 1 Gill (ABD) = 0,0001182941 m³
- 1 Fıçı (hogshead, ABD) = 0,2384809 m³
- 1 Ster (istif odun) = 1 m³
Sık sorulan sorular
1 metreküp kaç litre?
1 metreküp 1.000 litredir. 1 litre ise 1 desimetreküp, yani 0,001 metreküptür.
1 litre kaç mililitre?
1 litre 1.000 mililitredir. 1 mililitre de 1 santimetreküpe (cc) eşittir.
1 galon kaç litre?
1 ABD galonu 3,785412 litre, 1 İngiliz galonu ise 4,54609 litredir.
1 varil kaç litre?
1 petrol varili 42 ABD galonu, yani 158,9873 litredir.
1 su bardağı kaç mililitre?
Çeviricide 1 su bardağı 200 mL kabul edilir. ABD tariflerindeki 1 cup ise yaklaşık 236,6 mL'dir.
1 yemek kaşığı kaç mililitre?
1 yemek kaşığı 15 mL, 1 çay kaşığı ise 5 mL kabul edilir.