Nima bo'ldi?
1990-yil 10-iyunda British Airways'ning BAC One-Eleven samolyoti, Birmingemdan Ispaniyaga tomon 17 300 fut balandlikda bo'lganida kabinaning old oynasi kutilmaganda joyidan uchib chiqdi. Kabina bosimi farqi, Kapitan Tim Lancaster'ni o'rindig'idan sug'urib deyarli to'liq kabina tashqarisiga uloqtirdi. Bort provodnik(lar)i uni oyoqlaridan ushlab qoldi.
Xato qanday yuzaga keldi?
Voqeadan biroz oldin kabina oynasi texnik xizmat uchun almashtirilgan edi. Oynani mahkamlovchi 90 vintdan 84 tasi to'g'ri diametrdan 0,66 mm ingichkaroq edi (xato standart: A211-8C o'rniga A211-8D); qolgan 6 ta vint esa to'g'ri diametrda edi, lekin 2,5 mm qisqaroq edi. Texnik xodim to'g'ri vintni hujjatlar yoki qism raqamidan tekshirish o'rniga ko'z bilan solishtirib tanlagan edi — vintlar deyarli bir xil ko'rinardi, lekin kichik o'lcham farqi oynaning kabina bosimiga qarshi ushlab turish kuchini jiddiy zaiflashtirdi.
Kapitan qanday omon qoldi?
Bort provodnigi Nigel Ogden kapitanni oyoqlaridan mahkam ushladi va samolyot favqulodda qo'nish uchun pasayib borayotganda uni qo'yib yubormadi — sovuq shamol va past haroratda taxminan 20 daqiqa chidadi. Ikkinchi uchuvchi samolyotni xavfsiz Sauthempton aeroportiga qo'ndirdi. Kapitan Lancaster singan suyaklar va sovuqdan shikastlanish oldi, lekin to'liq tuzaldi va bir necha oy ichida yana uchishni boshladi.
Bu bizga nimani o'rgatadi?
Bu voqea, o'lchov xatosi albatta turli birlik tizimlaridan (metrik/imperial) kelib chiqishi shart emasligini, bir xil birlik ichida ham "taxminan to'g'ri" o'lcham yetarli bo'lmasligi mumkinligini ko'rsatadi. Muhim qismning o'lchamini ko'z bilan emas, rasmiy hujjat (qism raqami, texnik chizma) bilan tekshirish, aviatsiyada bu voqeadan keyin ancha qattiq qoidaga aylandi.
Tez-tez So'raladigan Savollar
British Airways 5390'da nima bo'ldi?
1990-yil 10-iyunda texnik xizmat ko'rsatuvchi mutaxassis samolyotning kabina oynasini almashtirayotganda 90 vintdan 84 tasini to'g'ri o'lchamdan 0,66 mm ingichkaroq tanladi. Samolyot 17 300 fut balandlikda bo'lganida kabina bosimi oynani joyidan sug'urib chiqardi va kapitan o'rindig'idan yarim beligacha tashqariga uchib chiqdi.
Vint xatosi qanday yuzaga keldi?
Texnik xodim, omboridan to'g'ri vintni ko'z bilan tanlashga harakat qildi — o'lchamni hujjatlardan tekshirish o'rniga vizual solishtirdi. Tanlagan vintlari to'g'ri ko'rinardi, lekin diametrlari 0,66 mm ingichkaroq edi; bu kichik farq kabina bosimiga qarshi yetarli ushlab turish kuchini ta'minlamadi.
Kapitan omon qoldimi?
Ha. Bort proводniklari kapitanni oyoqlaridan ushlab, samolyot xavfsiz favqulodda qo'nishga o'tguncha uni tashqariga tushib ketishdan saqlab qolishdi. Kapitan sovuqdan va zarbadan jarohat oldi, lekin to'liq tuzaldi va bir necha oy o'tib yana uchishni boshladi.
Bu voqea aviatsiya texnik xizmat qoidalarini qanday o'zgartirdi?
Voqeadan keyingi tekshiruv, qism almashtirishda vizual solishtirish o'rniga hujjatlashtirilgan o'lchov tekshiruvini majburiy qilish kerakligini ta'kidladi. Bugun aviatsiya texnik xizmatida muhim qismlarning o'lchami ko'z bilan emas, rasmiy qism raqami bilan tekshiriladi.
Manbalar
Bu sahifadagi ma'lumotlar voqea haqidagi rasmiy Britaniya havo baxtsiz hodisalarini tekshirish kengashi (AAIB) hisobotiga asoslangan keng tarqalgan, tasdiqlangan aviatsiya tarixi hikoyalariga asoslangan.